Dongevallei: natuur en biodiversiteit in Tilburg

De Dongevallei is een uniek natuurgebied in Tilburg, aangelegd tussen 1996 en 2000 dwars door de wijk Reeshof. Het beekdal herstelt de oorspronkelijke loop van de Donge en vormt een groene oase midden in de stad. Oorspronkelijk was het gebied onderdeel van de ecologische hoofdstructuur van Nederland, maar het blijft dankzij aansluiting op andere groene zones een belangrijk leefgebied voor flora en fauna.

Voorgeschiedenis

Het dal van de Donge was eeuwenlang een ruig en ongecultiveerd gebied. Aan het begin van de twintigste eeuw werd de rivier gekanaliseerd en kwamen er weilanden. Toen de Reeshof werd ontwikkeld, stuitten de planners op de eisen van de ecologische hoofdstructuur. Om een hoogwaardig natuurgebied te creëren werd besloten tot een brede, meanderende waterloop van 75 meter, inclusief poelen en moerassige eilanden.

Aanleg en natuurlijke ontwikkeling

Tijdens de aanleg werd de overbemeste toplaag verwijderd om de oude bodemstructuur en zaden te behouden. Hierdoor herstelde een rijke flora zich uit zaden die soms bijna een eeuw begraven hadden gelegen. In de natte delen groeien pioniersplanten zoals dwergzegge en borstelbies, maar ook bijzondere moerasplanten zoals kleine zonnedauw, moerasrolklaver en moeraswolfsklauw. Droge delen herbergen zeldzame mossen zoals groot duinsterretje en oranje knolknikmos.

Fauna in het gebied

De Dongevallei trekt tal van vliegende en waterminnende dieren aan. Zo zijn ijsvogel, spotvogel, groene kikker, bruine kikker en bijzondere libellen zoals de houtpantserjuffer te vinden. In de winter bezoeken diverse watervogels het gebied, waaronder kuifeenden, tafeleenden en Canadese ganzen.

Beheer en toegankelijkheid

Het beheer van het gebied gebeurt met grazers zoals Schotse hooglanders, Kempische heideschapen en Nederlandse landgeiten om de vegetatie in balans te houden. Een deel van de vallei is toegankelijk voor bezoekers, en natuurexcursies worden georganiseerd door Natuurmuseum Brabant en IVN. De omliggende woningen zijn zo geplaatst dat bewoners uitzicht hebben op de Dongevallei en actief bijdragen aan het behoud door meldingen van verstoringen.

De Dongevallei is zo een duurzaam voorbeeld van stedelijke natuurontwikkeling, waar biodiversiteit en recreatie hand in hand gaan.