De Goirkese kerk

De Goirkese kerk, ook wel bekend als de H. Dionysiuskerk, is een neogotisch kerkgebouw gelegen in de Goirkestraat in Tilburg Oud-Noord. Het is na de Heikese kerk de oudste kerk van Tilburg en de eerste neogotische waterstaatskerk van Nederland, ook wel aangeduid als Willem II-gotiek. Hoewel de buitenkant sober oogt, bezit het interieur een weelderige uitstraling.

Geschiedenis

De parochie van de Goirkese kerk werd in 1797 afgesplitst van de oorspronkelijke parochie Tilburg, die eveneens aan de heilige Dionysius van Parijs was gewijd. Tegenwoordig is de Goirkese kerk de hoofdkerk van de parochie Peerke Donders, ontstaan uit een fusie van diverse Tilburgse parochies in 2015.

De historie van de Goirkese kerk gaat terug tot 1715, toen een lemen schuurkerk werd gebouwd op de herdgang Goirke. Deze schuurkerk stortte in 1724 in, maar werd herbouwd. In 1718 werd daarnaast een pastorie gebouwd. Bij de uitbreiding van de pastorie in 1724 werd een doophuisje toegevoegd. Het poortgebouw van de pastorie, de Norbertijnenpoort, en het beeld van Dionysius bleven behouden na de sloop van de pastorie in 1927.

Bouw van de huidige kerk

Na de Napoleontische periode, waarin de openbare eredienst weer werd toegestaan, werd de schuurkerk verfraaid. In 1814 kreeg de kerk een koepel met een uurwerk, dat in 1819 werd vervangen door een toren met drie klokken. Ondanks de verbeteringen bleef de schuurkerk in slechte staat, en er werd besloten tot de bouw van een nieuwe kerk. Dankzij bemiddeling van prins Willem II werd in 1834 subsidie verstrekt voor de bouw van de nieuwe kerk, die tussen 1835 en 1839 werd voltooid.

Verbouwingen en renovaties

De kerk onderging meerdere verbouwingen. In 1902-1903 werd de gevel en de toren vernieuwd in neogotische stijl, en in 1938 werd het koor, transept en de vieringtoren vervangen naar een ontwerp van Kees de Bever. Na de Tweede Wereldoorlog bleef het schip behouden als een van de vroegste voorbeelden van neogotiek in Nederland. In 1966 werd het voorgeveltorentje afgebroken en niet herbouwd.

Interieur

Het interieur van de kerk bevat verschillende waardevolle objecten, zoals een zilveren monstrans uit 1715, een schilderij uit de 17e eeuw en beelden van heiligen uit de 18e eeuw. In de 19e eeuw werd de inventaris uitgebreid met barokmeubilair, maar vanaf het einde van de 19e eeuw werd het interieur aangepast naar neogotische stijlen. In de periode van 2008 tot 2015 werd het interieur grondig gerestaureerd, wat resulteerde in de terugkeer van veel schilderingen in hun oorspronkelijke staat. Dit restauratieproject werd bekroond met de Nationale SchildersVakprijs in 2017.