Natuurgebied De Brand
De Brand is een uitgestrekt natuurgebied in de Noord-Brabantse gemeente Tilburg, gelegen ten noorden van Udenhout en Biezenmortel. Het gebied maakt deel uit van het Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen en wordt beheerd door het Brabants Landschap. De Brand bestaat uit vochtige graslanden, hakhoutbossen en wordt doorkruist door de riviertjes Zandleij en Zandkantse Leij. Het gebied behoort tot het Natura 2000-gebied Loonse en Drunense Duinen en Leemkuilen vanwege de aanwezigheid van bijzondere natuur, zoals zwakgebufferde vennen, blauwgraslanden en elzenbroekbossen. Ook zeldzame diersoorten zoals de medicinale bloedzuiger en kamsalamander komen hier voor.
Historie en ontginning
De naam De Brand verwijst naar de brandstof die hier vroeger werd gewonnen, zoals turf en hout. Het gebied ontstond in een laagte tussen dekzandruggen, waarbij het grondwater en kalkrijke leem een belangrijke rol speelden. In de vroege middeleeuwen waren de randen van het gebied bewoond, terwijl het kerngebied onbewoond bleef en bekend stond als Silva de Odenhout. Vanaf de 13e eeuw begon de ontginning van het gebied volgens een strokenpatroon, waarbij akkers, weilanden en bos op een evenwichtige manier werden verdeeld.
Waterbeheer en herstelprojecten
Om het gebied ontwaterd te houden, werden waterlopen zoals de Zandleij en Zandkantse Leij vergraven of aangepast. In de 21e eeuw zijn diverse projecten uitgevoerd om de waterhuishouding te herstellen en de natte natuur te beschermen. Zo zijn sloten gedempt, nieuwe waterlopen zoals de Endekeloop aangelegd, en oude stroomgeulen aangesloten op schoner water. Dit herstel bevordert de vernatting en zuivering, wat essentieel is voor soorten zoals de kamsalamander en de boomkikker.
Flora en fauna
De Brand herbergt oude bospercelen, waarvan sommige mogelijk al sinds de middeleeuwen continu bebost zijn. Het bos is rijk aan plantensoorten zoals bosanemoon, dubbelloof, gele dovenetel, koningsvaren en veelbloemige salomonszegel. Het gebied biedt onderdak aan vele dieren, van reeën en dassen tot bosuilen en zwarte spechten. Daarnaast worden er zeldzame vogels gezien, zoals de wielewaal, blauwe kiekendief en de middelste bonte specht.
Historische overblijfselen
In De Brand zijn ook oude perceelscheidingen en historische boerderijen bewaard gebleven. Landmarks zoals Kasteel Strijdhoef, oorspronkelijk genoemd in 1380, vormen een link met het rijke verleden van het gebied en benadrukken de combinatie van natuur en cultuurhistorie.
De Brand is een waardevol natuurgebied waar geschiedenis, waterbeheer en biodiversiteit samenkomen en vormt een belangrijke plek voor recreatie, educatie en natuurbehoud.
Meer informatie over De Brand is te vinden op de Wikipedia-pagina van De Brand.
