De Dag van de Mensenrechten wordt elk jaar op 10 december gevierd. Deze datum is gekozen omdat op 10 december 1948 de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens werd aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Twee jaar later, in 1950, riep de VN deze datum formeel uit tot Internationale Dag van de Mensenrechten, waarbij lidstaten werden uitgenodigd om de dag wereldwijd te vieren.
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens kwam tot stand onder leiding van een commissie van de Verenigde Naties, met de Amerikaanse presidentsweduwe Eleanor Roosevelt als voorzitter van de kerngroep. De verklaring bevatte een minimum aan rechten waarover consensus bestond, nadat onderwerpen zoals abortus, de doodstraf en persvrijheid uitvoerig waren besproken maar niet volledig konden worden opgenomen. Op 10 december 1948 werd de verklaring aangenomen met 48 stemmen voor, 0 tegen en 8 onthoudingen.
Wereldwijd worden op 10 december evenementen georganiseerd door overheden, NGO’s en mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International en Human Rights Watch. Activiteiten variëren van demonstraties, fakkeltochten en schrijfmarathons tot tentoonstellingen, seminars en filmfestivals. De dag staat ook stil bij mensenrechtenverdedigers, overlevenden en slachtoffers van schendingen. In Nederland en België wordt jaarlijks aandacht besteed aan de dag, vaak via lokale evenementen en schrijfmarathons door Amnesty International.
Hoewel 10 december de standaarddatum is, bestaan er enkele uitzonderingen: in Zuid-Afrika wordt de dag gevierd op 21 maart, en in Kiribati op 11 december. De dag wordt internationaal gebruikt om mensenrechtenbewustzijn te vergroten, maar soms geven regeringen die zelf mensenrechten schenden er een eigen invulling aan.
De Dag van de Mensenrechten is wereldwijd een hoogtepunt voor bewustwording, actie en educatie over fundamentele rechten, en vormt de basis voor talloze verdragen, organisaties en initiatieven die de rechten van mensen beschermen.