Tweede Kamerverkiezingen

De Tweede Kamerverkiezingen bepalen rechtstreeks de samenstelling van de Tweede Kamer der Staten-Generaal via evenredige vertegenwoordiging. In principe geldt een zittingstermijn van vier jaar, tenzij vervroegde verkiezingen nodig zijn, bijvoorbeeld na een kabinetsval.

Deelname

Om verkiesbaar te zijn:

• Kan men zich individueel opstellen, maar meestal via een politieke partij.
• Voor deelname in een kieskring zijn 30 ondersteuningsverklaringen vereist indien de partij nog geen zetels heeft.
• Een borgsom van €11.250 is verplicht, terug te krijgen als de partij minimaal 75% van de kiesdeler haalt.
• Nederland heeft 20 kieskringen, maar in de praktijk wordt er voor de Tweede Kamer vaak één nationaal kiesdistrict gebruikt.

Organisatie en stemprocedure

• Gemeenten, via de afdeling burgerzaken, organiseren de verkiezingen.
• Zij verzorgen stempassen, benoemen stembureauleden, controleren stembureaugegevens en sturen de uitslag naar het hoofdstembureau.
• Het stembureau telt de stemmen, waarna het hoofdstembureau de resultaten verifieert en doorstuurt naar de Kiesraad.
• Stemcomputers zijn afgeschaft; verwerking kan tot na middernacht duren.

Datum en vervroegde verkiezingen

• Normaal: elke vier jaar, in maart of mei.
• Vervroegde verkiezingen kunnen elke maand plaatsvinden als een kabinet valt.
• De zittingstermijn kan iets korter zijn, bijvoorbeeld 3 jaar en 11 maanden, afhankelijk van eerdere verkiezingen.

Kiessysteem

• Het aantal zetels per partij wordt bepaald met de kiesdeler: totaal uitgebrachte geldige stemmen ÷ 150 zetels.
• Partijen krijgen zetels naar het aantal keren dat de lijst de kiesdeler haalt.
• Restzetels worden verdeeld volgens de methode-D’Hondt onder partijen die al een zetel hebben gehaald.
• Binnen een partij worden zetels eerst toegekend aan kandidaten met meer dan 25% van de kiesdeler, daarna volgens volgorde van de lijst.
• Tot 2017 konden partijen lijstverbindingen aangaan om hun kans op restzetels te vergroten.

Dit systeem zorgt voor evenredige vertegenwoordiging waarbij zowel grote als kleinere partijen een realistische kans hebben op Kamerzetels.